Pokaż spis treści Ukryj spis treści
Średnio sierpniowe zaćmienie Słońca, które było widoczne nad częścią Europy, przyniosło nie tylko spektakularne obrazy, lecz także medyczne konsekwencje — zwłaszcza w Hiszpanii, gdzie setki osób zgłosiły się do okulistów. Historia byłej deputowanej z Andaluzji, Mercedes López Romero, przypomina, że patrzenie na tarczę słoneczną bez właściwej ochrony może mieć trwałe skutki dla wzroku.
Mercedes opowiada, że jako dziecko brała udział w zabawie polegającej na patrzeniu w słońce — wytrwała dłużej niż rówieśnicy i, jak się później okazało, straciła wskutek tego około 90% widzenia. Dolegliwości ujawniły się dopiero po kilku latach szkolnych trudności z odczytywaniem tablicy; dziś, po czterech dekadach, nadal nosi okulary nawet w pomieszczeniach i nie może prowadzić samochodu.
Jak promienie słoneczne niszczą wzrok
Problem nie tkwi tylko w temperaturze — soczewka oka skupia światło na centralnym obszarze siatkówki, a nadmiar energii uszkadza delikatne fotoreceptory i nabłonek barwnikowy. Uszkodzone komórki nie regenerują się, więc konsekwencje bywają trwałe.
Viki Gabor: ślub stoi pod znakiem zapytania, bliscy wstrzymują decyzję
14-latek zatrzymany w Kołobrzegu za kierownicą auta rodziców: mówi, że nie pił
Siatkówka nie sygnalizuje bólem, dlatego oparzenie może nastąpić bez ostrzeżenia — objawy często pojawiają się z opóźnieniem. Jak wyjaśniają hiszpańscy okuliści, pacjenci zgłaszają się dopiero, gdy widzenie staje się wyraźnie zaburzone.
Objawy i przebieg uszkodzeń
Typowy zestaw symptomów występuje w ciągu kilku godzin lub dni od ekspozycji: rozmycie obrazu, zniekształcenia linii, ciemna plama w centrum pola widzenia, zaburzenia percepcji barw. W łagodniejszych przypadkach funkcja oka może częściowo wrócić po kilku tygodniach; długotrwałe patrzenie pozostawia jednak trwały ubytek w centralnym widzeniu.
- Okres pojawienia się objawów: zwykle 6–48 godzin po ekspozycji.
- Możliwe symptomy: zamazane widzenie, metamorfopsje (zniekształcone linie), scotoma centralne (ciemna plama).
- Rokowania: niewielkie uszkodzenia mogą poprawić się, poważne – pozostają nieodwracalne.
Skala problemu po ostatnim zaćmieniu
Bezpośrednio po zjawisku, które nad Hiszpanią miało miejsce 12 sierpnia w godzinach wieczornych, tamtejsze placówki medyczne przyjęły ponad 500 osób z podejrzeniem uszkodzenia siatkówki. To sygnał, że wiedza o ryzyku wciąż nie dociera do wszystkich obserwatorów.
Ważne praktyczne ustalenia: zwykłe okulary przeciwsłoneczne, nawet bardzo przyciemnione, nie chronią przed uszkodzeniem wzroku. Jedynym bezpiecznym rozwiązaniem są filtry przeznaczone do obserwacji słonecznych, oznaczone znakiem CE i zgodne z normą ISO 12312-2.
Co robić, jeśli oglądałeś/oglądałaś zaćmienie
- Monitoruj widzenie przez co najmniej 30 dni po ekspozycji.
- Natychmiast zgłoś się do okulisty, gdy pojawią się objawy — nie odkładaj wizyty w nadziei, że „minie samo”.
- Nie polegaj na zwykłych okularach przeciwsłonecznych, smartfonach czy teleskopach bez certyfikowanego filtra.
- Bezpieczne sposoby oglądania: okulary z certyfikatem ISO 12312-2, projekcja otworkowa (pinhole) lub specjalne filtry do urządzeń optycznych.
Zaćmienie to atrakcyjne zjawisko astronomiczne, ale ryzyko dla oczu jest realne i często niedoceniane. Krótkie doświadczenie „patrzenia w Słońce” może przynieść konsekwencje na całe życie — historia Mercedes López Romero jest tego boleśnie wymownym przykładem.
Źródło: science-et-vie.com
